Billy Tse
HomeRoadmapBlogContact
Playground
Buy me a bug

© 2026 Billy Tse

OnlyFansLinkedInGitHubEmail
Back to Blog
量子退火 (Quantum Annealing)
January 26, 2026•6 min read

量子退火 (Quantum Annealing)

量子退火核心原理(如能量地景與量子穿隧效應)、應用領域以及參考來源

Quantum

量子退火 (Quantum Annealing)

做緊 optimization 嘅 project 時接觸到 quantum annealing,覺得呢個技術幾實用,所以整理咗啲 notes 分享下。

咩係 Quantum Annealing?

簡單嚟講,quantum annealing 係一種專門用嚟解優化問題 (Optimization Problems) 嘅量子計算技術。當你有好多可能嘅解決方案,要搵出「最好」或者「成本最低」嗰個,quantum annealing 就幫到手。

傳統退火 (Classical Annealing)

名稱嚟自冶金學嘅「退火」工藝:

  1. 將金屬加熱到好高溫 (原子可以自由移動)
  2. 慢慢冷卻
  3. 原子會排列到最低能量嘅穩定狀態

喺計算上面,模擬退火 (Simulated Annealing) 用類似嘅概念:

  • 一開始「溫度」好高,演算法可以隨意跳到唔同解決方案
  • 慢慢降低「溫度」,減少隨機性
  • 最後希望搵到最低能量狀態 (最優解)

能量地景 (Energy Landscape)

要理解 quantum annealing,可以想像一個充滿山峰同山谷嘅地景:

  • 山谷:可能嘅解決方案
  • 最低嘅山谷 (Global Minimum):最佳解
  • 山峰:能量障壁

image.png

問題:局部最小值 (Local Minimum)

傳統演算法容易卡喺局部最小值——一個山谷唔係最低,但係周圍都係山峰,演算法以為自己已經搵到最佳解。

例子:想像你矇住眼喺山區行,想搵最低點:

  • 你一路向低行,去到一個山谷
  • 周圍都係斜坡,你以為呢度就係最低
  • 但係其實隔離個山後面仲有個更低嘅山谷
  • 因為你要爬山先去到,所以你永遠唔會發現

Quantum Tunneling (量子穿隧)

呢個就係 quantum annealing 嘅 killer feature!

傳統方法 (Thermal Hopping):

  • 靠熱能「跳過」山峰
  • 如果山峰太高,就過唔到
  • 容易卡喺局部最小值

量子方法 (Quantum Tunneling):

  • 利用量子力學,可以直接「穿過」山峰
  • 唔需要爬上去
  • 更容易搵到全域最小值

數學描述

Quantum annealing 嘅 Hamiltonian 可以寫成:

H(t)=A(t)Hinitial+B(t)HproblemH(t) = A(t)H_{\text{initial}} + B(t)H_{\text{problem}}H(t)=A(t)Hinitial​+B(t)Hproblem​
  • HtextinitialH_{text{initial}}Htextinitial​:初始 Hamiltonian (容易準備嘅量子態)
  • HtextproblemH_{text{problem}}Htextproblem​:問題 Hamiltonian (編碼咗你要解嘅問題)
  • A(t)A(t)A(t) 同 B(t)B(t)B(t):時間相關嘅係數

過程:

  1. 開始時:A(t)A(t)A(t) 大,B(t)B(t)B(t) 細 → 系統處於 HinitialH_{\text{initial}}Hinitial​ 嘅基態
  2. 慢慢變化:A(t)A(t)A(t) 減少,B(t)B(t)B(t) 增加
  3. 結束時:A(t)=0A(t) = 0A(t)=0,B(t)B(t)B(t) 大 → 系統(hopefully)處於 HproblemH_{\text{problem}}Hproblem​ 嘅基態 = 問題嘅最優解

Quantum Tunneling vs Thermal Hopping 比較

Thermal HoppingQuantum Tunneling
原理用熱能跳過障壁利用量子效應穿過障壁
效率障壁愈高,成功率愈低對窄障壁特別有效
依賴依賴溫度依賴量子相干性
適用寬且矮嘅障壁窄且高嘅障壁

實際應用

1. 旅行推銷員問題 (TSP)

問題:一個推銷員要去 nnn 個城市,每個城市去一次,點樣搵最短路線?

複雜度:n!n!n! 種可能 (例如 20 個城市 = 2,432,902,008,176,640,000 種可能)

用 Quantum Annealing:

  • 將問題轉化成 Ising model 或 QUBO (Quadratic Unconstrained Binary Optimization)
  • D-Wave 量子電腦可以處理呢類問題

2. 投資組合優化

問題:有 nnn 隻股票,每隻有唔同嘅預期回報同風險,點樣配置資金令到回報最高而風險可控?

數學表達:

maximize: ∑i=1nwiri−λ∑i,jwiwjσij\text{maximize: } \sum_{i=1}^{n} w_i r_i - \lambda \sum_{i,j} w_i w_j \sigma_{ij}maximize: i=1∑n​wi​ri​−λi,j∑​wi​wj​σij​
  • wiw_iwi​:投資喺股票 iii 嘅比例
  • rir_iri​:股票 iii 嘅預期回報
  • sigmaijsigma_{ij}sigmaij​:股票 iii 同 jjj 嘅協方差 (風險)
  • lambdalambdalambda:風險厭惡參數

3. 蛋白質摺疊 (Protein Folding)

問題:一條氨基酸鏈點樣摺疊成 3D 結構先可以達到最低能量?

呢個問題對藥物研發好重要,因為蛋白質嘅功能由佢嘅 3D 結構決定。

4. 交通優化

例子:香港有幾百個交通燈,點樣協調佢哋嘅時間令到整體交通流量最佳?

我之前睇過有研究用 quantum annealing 優化北京嘅交通燈系統,話可以減少 20% 擁堵。

D-Wave:第一部商業化 Quantum Annealer

D-Wave Systems 係目前最出名嘅 quantum annealing 公司:

  • D-Wave Advantage:5000+ qubit
  • 唔係通用量子電腦:只能做 quantum annealing
  • 用超導 qubit:需要 ~15 millikelvin (-273.135°C)

實際效能

有啲爭議:某啲問題 quantum annealing 快好多,但係某啲問題傳統優化演算法都唔慢。重點係:

  • Quantum annealing 對特定類型嘅問題有優勢
  • 唔係所有 optimization 問題都啱用

Quantum Annealing vs Gate-Based 量子計算

Quantum AnnealingGate-Based Quantum
用途專門做 optimization通用計算
Qubit 數量多 (5000+)少 (50-1000)
錯誤修正較少/無需要複雜嘅錯誤修正
演算法Adiabatic evolutionQuantum gates (類似 circuit)
代表公司D-WaveIBM, Google, IonQ
成熟度較成熟 (已商業化)仲喺研究階段

我嘅睇法

Quantum annealing 係一個幾實際嘅技術,雖然佢唔係萬能,但係對於某啲 NP-hard optimization 問題,佢確實可以提供價值。

優點:

  • 依家已經可以用 (D-Wave cloud)
  • Qubit 數量多
  • 對特定問題有明確優勢

缺點:

  • 只能做 optimization,唔係通用量子電腦
  • 唔係所有問題都有 speedup
  • 同 classical optimizer 比,advantage 有時唔明顯

如果你做 logistics、finance 或者 drug discovery,值得試下 quantum annealing。不過要小心將問題正確咁 formulate 成 QUBO/Ising model——呢個本身就係一個 art。

參考資料

  • Quantum Annealing - Wikipedia
  • D-Wave Documentation
  • Quantum Annealing vs Gate-Based Quantum Computing
  • Introduction to Quantum Annealing (Tutorial)
Back to all articles
目錄